Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, việc hiểu rõ các quy định pháp luật là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp đứng vững và phát triển. Bước sang năm 2026, quy trình thành lập doanh nghiệp và quản trị nội bộ đã có những điều chỉnh quan trọng mà các nhà đầu tư không thể bỏ qua.
Dưới đây là 5 đổi mới trọng tâm được tổng hợp và phân tích bởi chuyên gia tư vấn doanh nghiệp dựa trên các quy định mới nhất.
1. Bắt Buộc Kê Khai Thông Tin Chủ Sở Hữu Hưởng Lợi (CSHHL)
Đây là thay đổi mang tính đột phá nhất trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp năm 2025.
- Quy định: Khi thực hiện thủ tục thành lập doanh nghiệp hoặc thay đổi nội dung đăng ký, tổ chức phải kê khai thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi [1, 2].
- Tiêu chí xác định: CSHHL là cá nhân sở hữu trực tiếp hoặc gián tiếp từ 25% vốn điều lệ hoặc tổng số cổ phần có quyền biểu quyết trở lên, hoặc là người có quyền chi phối thực tế đối với các quyết định quan trọng của doanh nghiệp (như bổ nhiệm/bãi nhiệm Hội đồng quản trị, sửa đổi điều lệ) [Luật 76/2025/QH15, Điều 1, Khoản 6].
- Biểu mẫu áp dụng: Sử dụng Mẫu số 10 và 11 tại Phụ lục ban hành kèm theo Thông tư 68/2025/TT-BTC để thực hiện việc kê khai này [3].
- Hiểu biết chuyên sâu: Việc minh bạch CSHHL giúp ngăn ngừa các hành vi rửa tiền và tăng uy tín của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế. Các chủ sở hữu cần chuẩn bị kỹ hồ sơ chứng minh quyền chi phối để tránh bị bác hồ sơ khi đăng ký.
2. Số Hóa Toàn Diện Quy Trình Đăng ký Doanh nghiệp
Năm 2026, việc tương tác qua Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp trở thành phương thức chủ đạo và bắt buộc trong nhiều trường hợp.
- Tính pháp lý: Cổng thông tin điện tử là nơi duy nhất để đăng ký qua mạng, công bố thông tin và truy cập dữ liệu chính thống [2].
- Lợi ích: Cơ quan đăng ký kinh doanh có trách nhiệm xem xét và cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp trong vòng 03 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ [2].
- Lưu ý cho nhà đầu tư: Mọi thay đổi nội dung đăng ký (như tên, địa chỉ, vốn) phải được thông báo trong vòng 10 ngày kể từ ngày có thay đổi để tránh bị xử phạt hành chính [2].
3. Quy Định Mới Về Định Giá Tài Sản Góp Vốn
Khi thành lập doanh nghiệp, việc định giá tài sản không phải là tiền mặt (như quyền sử dụng đất, sở hữu trí tuệ) cần được thực hiện cực kỳ cẩn trọng.
- Cơ chế định giá: Tài sản góp vốn phải được các thành viên, cổ đông sáng lập định giá theo nguyên tắc đồng thuận hoặc do một tổ chức thẩm định giá chuyên nghiệp thực hiện [2].
- Trách nhiệm liên đới: Nếu tài sản được định giá cao hơn giá trị thực tế tại thời điểm góp vốn, các thành viên/cổ đông sáng lập phải cùng nhau liên đới góp thêm phần chênh lệch và chịu trách nhiệm đối với các thiệt hại phát sinh [2].
- Lời khuyên: Để đảm bảo an toàn pháp lý, doanh nghiệp nên sử dụng dịch vụ thẩm định giá độc lập và lưu trữ hồ sơ định giá một cách khoa học.
4. Nâng Cao Trách Nhiệm Của Người Đại Diện Theo Pháp Luật
Người đại diện theo pháp luật trong năm 2026 không chỉ là chức danh hình thức mà đi kèm với những ràng buộc trách nhiệm cá nhân rất lớn.
- Nghĩa vụ: Phải thực hiện quyền và nghĩa vụ một cách trung thực, cẩn trọng để bảo đảm lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp [2].
- Trách nhiệm thông báo: Phải thông báo kịp thời cho doanh nghiệp về các doanh nghiệp mà mình hoặc người có liên quan làm chủ sở hữu hoặc có cổ phần chi phối [2].
- Kiểm soát tư lợi: Tuyệt đối không được lạm dụng địa vị, chức vụ để chiếm đoạt tài sản hoặc tư lợi cho bản thân/tổ chức khác [2].
5. Chuẩn Hóa Hệ Thống Ngành Nghề Kinh Tế Việt Nam (VSIC)
Việc áp mã ngành nghề khi thành lập doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt Quyết định 27/2018/QĐ-TTg.
- Phân loại: Ngành kinh tế được chia thành 5 cấp, từ ngành cấp 1 (A đến U) đến các ngành chi tiết cấp 5 [4].
- Điều kiện hoạt động: Một số ngành nghề yêu cầu vốn pháp định hoặc giấy phép con. Doanh nghiệp cần rà soát kỹ danh mục ngành nghề không bị cấm đầu tư kinh doanh để hồ sơ đăng ký được duyệt nhanh chóng [2].
- Insight: Việc chọn sai mã ngành hoặc thiếu ngành nghề bổ trợ có thể khiến doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xuất hóa đơn hoặc thực hiện các giao dịch thương mại sau này.
KẾT LUẬN
Việc nắm vững các đổi mới pháp lý trong năm 2026 là bước chạy đà hoàn hảo cho mọi dự định kinh doanh. Nếu bạn đang có kế hoạch thành lập doanh nghiệp, hãy đảm bảo rằng hồ sơ của mình đã cập nhật đúng các biểu mẫu mới nhất và tuân thủ các quy định về minh bạch sở hữu.
Nguồn trích dẫn:
[4] Hệ thống ngành kinh tế Việt Nam (Quyết định số 27/2018/QĐ-TTg).
[1] Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp (Luật số 76/2025/QH15).
[2] Nghị định về đăng ký doanh nghiệp (Nghị định số 168/2025/NĐ-CP).
[3] Phụ lục Biểu mẫu sử dụng trong đăng ký doanh nghiệp (Ban hành kèm Thông tư số 68/2025/TT-BTC).
